Masaya oturmadan önce
Nasıl Oynanır?
Kuralları öğren, ilk eli kazan.
Önce birkaç kavram
- El (löve)
- Her oyuncunun sırayla birer kart attığı tur. En güçlü kartı atan, masadaki kartları alır ve "eli almış" olur.
- Renge uymak
- İlk atılan kartın rengi (maça, kupa, karo, sinek) elinde varsa, aynı renkten kart atmak zorunludur.
- Koz
- O oyunda diğer renklerden üstün sayılan renk. En küçük koz bile başka rengin asını keser.
- Kart sırası
- İskambil oyunlarında büyükten küçüğe: As, Papaz (K), Kız (Q), Vale (J), 10, 9 … 2.
Kozunu göster
Batak
Oynanış (Koz Maça Batak)
- Dağıtım: 4 kişide herkese 13 kart dağıtılır. Bu türde koz her el maçadır.
- 3 kişide gömü: Herkese 16 kart verilir, kalan 4 kart kapalı olarak yere gömülür. Sıradaki oyuncu gömülen kartları alır, işine yarayanları eline katar ve elinden yere yeniden 4 kart gömer.
- Söz: Kartlara baktıktan sonra her oyuncu sırayla kaç el alacağını söyler.
- Başlangıç: Dağıtıcının sağındaki oyuncu ilk kartı atar.
- Renge uy: Açılan rengin kartı elinde varsa aynı renkten, mümkünse masadakini geçen bir kart atmalısın.
- Maça çak: O renkten kartın yoksa maça atmak zorundasın. Maçan da yoksa istediğin kartı atarsın.
- Maça açmak: Biri maça çakmadan, yani maça kırılmadan el maça ile açılamaz.
| Durum | Puan |
|---|---|
| Söylediği sayıyı tutturan ya da geçen | + söylediği sayı |
| Söylediği sayıya ulaşamayan (batan) | − söylediği sayı |
Sözünü tut
İhale
Oynanış (İhaleli Batak)
İhale, kozu ihaleyi kazanan oyuncunun seçtiği batak türüdür.
- Dağıtım: Kartlar karıştırılır. 4 kişide herkese 13 kart dağıtılır. 3 kişide herkese 16 kart verilir, kalan 4 kart kapalı olarak yere gömülür.
- İhale: Oyuncular sırayla kaç el alabileceklerini söyler ya da "pas" der. En yüksek sayıyı söyleyen ihaleyi alır.
- 3 kişide gömü: İhaleyi alan oyuncu gömülen 4 kartı alır, işine yarayanları eline katar ve elinden yere yeniden 4 kart gömer.
- Koz seçimi: İhaleyi alan oyuncu kozu belirler ve ilk kartı o atar.
- Renge uy: Atılan rengin kartı elinde varsa aynı renkten atmak zorundasın. Mümkünse masadaki kartı geçen bir kart atmalısın.
- Koz çak: O renkten kartın yoksa koz atmak zorundasın. Kozun da yoksa istediğin kartı atabilirsin.
- Eli almak: Masadaki en büyük koz, koz yoksa açılan rengin en büyük kartı eli alır. Eli alan yeni eli başlatır.
Puanlama
| Durum | Puan |
|---|---|
| İhaleyi alan, söylediği kadar ya da daha fazla el aldı | + aldığı el sayısı |
| İhaleyi alan, söylediği sayıya ulaşamadı ("battı") | − ihale sayısı |
| Diğer oyuncular | + aldıkları el sayısı |
Taşları yerine koy
101 Okey
Taşlar ve okey
Sarı, mavi, siyah ve kırmızı renklerde 1'den 13'e kadar ikişer taş ile 2 sahte okeyden oluşan 106 taş vardır. Dağıtımdan sonra bir gösterge taşı açılır. Göstergenin aynı renkteki bir üst sayısı okey olur ve her taşın yerine kullanılabilir (gösterge 13 ise okey 1'dir). Sahte okey, okey taşının kendisinin yerine geçer.
Oynanış
- Per kur: Elindeki taşları perlere ayır. Seri: aynı renk, ardışık en az 3 taş (4-5-6). Grup: aynı sayının farklı renklerinden 3 ya da 4 taş.
- Sıra: Her turda ortadan ya da solundaki oyuncunun attığı taşı al, sonra bir taş at.
- Elini aç: Perlerinin sayı toplamı en az 101 olduğunda elini masaya açabilirsin. Ya da en az 5 çift ile "çifte" açabilirsin.
- Yandan almak: Soldan atılan taşı aldıysan, o taşı kullanarak o turda elini açmak zorundasın.
- İşlemek: Elini açtıktan sonra masadaki perlere uygun taşlarını ekleyebilirsin.
- Bitirmek: Elindeki bütün taşları perlere yerleştirip son taşını atan oyuncu eli bitirir.
Puanlama
| Durum | Puan |
|---|---|
| Eli bitiren | −101 |
| Okey atarak bitiren | −202 |
| Elini açmış oyuncu | + elde kalan taşların toplamı |
| Elini hiç açamayan | +202 |
| Çifte açmış oyuncuların cezası | 2 katı |
| Okey ya da işlenebilecek taş atmak | +101 ceza |
Okeyi kolla
Okey
Taşlar ve okey
101 ile aynı 106 taş kullanılır. Gösterge taşının aynı renkteki bir üst sayısı okeydir ve her taşın yerine geçer. Sahte okey, okeyin kendisinin yerine kullanılır.
Oynanış
- Dağıtım: Başlayan oyuncu 15, diğerleri 14 taş alır. Başlayan ilk turda doğrudan bir taş atar.
- Sıra: Her turda ortadan ya da solundakinin attığı taşı al, sonra bir taş at.
- Perler: Seri (aynı renk, ardışık en az 3 taş) ve grup (aynı sayı, farklı renk 3-4 taş) kur. 12-13-1 dizilebilir, 13-1-2 dizilemez.
- Bitmek: Elindeki 14 taşın hepsi perlere dizildiğinde 15. taşı ortaya kapatarak bitersin.
- Çifte gitmek: Elindeki taşları 7 çift hâline getirerek de bitebilirsin.
| Durum | Etkisi |
|---|---|
| Normal biten | diğerlerinden −2 |
| Okey atarak ya da çift biten | diğerlerinden −4 |
| Okey atarak çift biten | diğerlerinden −8 |
| Elindeki göstergeyi ilk turda gösteren | diğerlerinden −1 |
Doğru kartı bekle
Pişti
Oynanış
- Başlangıç: Yere 4 kart konur. 3'ü kapalı, en üstteki açıktır. Her oyuncuya 4 kart dağıtılır. 2, 3 ya da 4 kişiyle aynı şekilde oynanır; sadece dağıtım sayısı değişir.
- Kart at: Sırayla birer kart atılır. Attığın kart yerdeki en üst kartla aynı değerdeyse (ör. 7 üstüne 7) yerdeki bütün kartları alırsın.
- Vale: Vale (J) her zaman yerdeki tüm kartları alır.
- Pişti: Yerde tek kart varken aynı değerdeki kartla alırsan "pişti" yapmış olursun.
- Yeni dağıtım: Eldeki kartlar bitince herkese yeniden 4'er kart dağıtılır. Deste bitene kadar devam edilir.
- Son kartlar: Oyun sonunda yerde kalan kartlar, en son kart alan oyuncuya gider.
Puanlama
| Kart / durum | Puan |
|---|---|
| Pişti | 10 |
| Vale ile vale piştisi | 20 |
| Karo 10 ("büyük taş") | 3 |
| Sinek 2 ("küçük taş") | 2 |
| Her As | 1 |
| Her Vale | 1 |
| En çok kartı toplayan | 3 |
Her el yeni bir oyun
King
Oyunun yapısı
King 20 elden oluşan bir oyun serisidir. Sırası gelen oyuncu o elin hangi oyun olacağını seçer. Her oyuncu toplamda 3 ceza ve 2 koz oyunu seçer. Her ceza oyunu, bütün oyun boyunca en fazla 2 kez oynanabilir.
Genel kurallar
- Renge uy: Açılan rengin kartı elinde varsa onu atmak zorundasın.
- Ceza oyunlarında o renk elinde yoksa istediğin kartı atabilirsin. Ceza kartlarını rakibe "yedirme" fırsatı budur.
- Kupa açma: Kupa almaz ve Rıfkı'da, kupa kırılmadan el kupa ile açılamaz.
- Koz oyunlarında seçen oyuncu kozu belirler. Renk elinde yoksa koz atmak zorundasın.
- Sonuç: 20 el sonunda puanı en yüksek olan oyuncu kazanır.
Oyunlar ve puanlar
| Oyun | Ne alınmaz? | Puan |
|---|---|---|
| El almaz | Hiçbir el | −50 / el |
| Kupa almaz | Kupa kartları | −30 / kupa |
| Erkek almaz | Papaz ve valeler | −60 / kart |
| Kız almaz | Kızlar | −100 / kız |
| Son iki | Son iki el | −180 / el |
| Rıfkı | Kupa papazı | −320 |
| Koz | Ne kadar çok el, o kadar iyi | +50 / el |
Zarı at, kapıyı tut
Tavla
Oynanış
- Başlangıç: İki oyuncu birer zar atar. Büyük atan başlar.
- Hareket: Zarlardaki sayılar kadar pul ilerletilir. İki zar ayrı pullara ya da aynı pula oynanabilir.
- Çift (gele): İki zar aynı gelirse sayı dört kez oynanır.
- Kapı: İki ya da daha fazla pulun bulunduğu hane kapıdır. Rakip oraya pul koyamaz.
- Kırmak: Tek pulun bulunduğu haneye gelen rakip pulu kırar. Kırılan pul, oyuncu başka hamle yapmadan önce tahtaya yeniden girmelidir.
- Toplamak: Bütün pullar kendi iç bölgene girince zarlara göre pulları tahtadan toplamaya başlarsın.
| Durum | Puan |
|---|---|
| Normal kazanmak | 1 |
| Mars: rakip hiç pul toplayamadan bitirmek | 2 |
Altmış altıyı söyle
66 (Altmışaltı)
Oynanış
- Dağıtım: Herkese 6 kart verilir. Sıradaki kart açılarak kozu belirler ve kalan destenin altına konur.
- Deste açıkken: Renge uymak zorunlu değildir. Eli alan desteden ilk kartı çeker, sonra rakibi çeker.
- Evlilik: Aynı renkten papaz ve kızı gösterip birini atarak açan 20 puan, kozda 40 puan kazanır.
- Koz 9: Kozun 9'u elindeyse açıktaki koz kartıyla değiştirebilirsin.
- Kapatmak: Destenin kapatılmasıyla ya da bitmesiyle renge uymak ve mümkünse eli almak zorunlu olur.
- 66 demek: Aldığın kartlar ve evliliklerle 66'ya ulaştığına inanınca "66" deyip eli bitirirsin.
| Kart | Değer |
|---|---|
| As | 11 |
| 10 | 10 |
| Papaz (K) | 4 |
| Kız (Q) | 3 |
| Vale (J) | 2 |
| 9 | 0 |
| Sonuç | Oyun puanı |
|---|---|
| Kazandın, rakip 33 ve üzeri | 1 oyun puanı |
| Kazandın, rakip 33'ün altında | 2 oyun puanı |
| Kazandın, rakip hiç el almadı | 3 oyun puanı |
Eskişehir usulü
Anastra
Eskişehir'in oyunu
Anastra, Türkiye'de neredeyse yalnızca Eskişehir kahvehanelerinde oynanan bir iskambil oyunudur. Anlatılanlara göre 1950'lerde ABD'de eğitim alan askerlerle şehre gelmiştir. Bir oyunun saatlerce sürebilmesiyle ünlüdür. 1960'larda kocalarının kahvede Anastra'ya fazla zaman ayırmasından şikâyet eden Eskişehirli kadınların valiliğe dilekçe verdiği bile anlatılır.
Temel kurallar
- Perler: 51'e benzer şekilde aynı renkten ardışık kartlarla seri, aynı değerdeki kartlarla grup kurulur ve masaya açılır.
- Açık yer: Atılan kartlar üst üste değil, görünecek şekilde yere yayılır.
- Dalmak: Yalnızca son atılan kartı değil, yerdeki herhangi bir kartı ve ondan sonra atılan bütün kartları alabilirsin.
- Şart: Daldığın kartı hemen o turda masaya açacağın bir perde kullanmak zorundasın.
- Oyuncu sayısı: 3 kişiyle herkes kendi adına oynar. 4 kişiyle ya eşli ya da herkes tek oynanır. Eşli oyunda karşılıklı oturanlar ortaktır ve puanlar takım olarak toplanır.
Kızdan kaç
Maça Kızı
Oynanış
- Kart vermek: Dağıtımdan sonra her oyuncu istemediği 3 kartı seçip başka bir oyuncuya verir.
- Başlangıç: Sinek 2'si elinde olan oyuncu oyunu başlatır.
- Renge uy: Açılan rengin kartı elinde varsa onu atmak zorundasın.
- Ceza atmak: O renkten kartın yoksa istediğin kartı atabilirsin. Kupaları ve maça kızını rakibe yedirmenin zamanıdır.
- Eli almak: Açılan rengin en büyük kartı eli alır. Bu oyunda koz yoktur.
| Kart | Ceza |
|---|---|
| Her kupa kartı | +1 |
| Maça kızı (Q♠) | +13 |
| Diğer kartlar | 0 |
Elini aç
51
Oynanış
- Dağıtım: Herkese 14 kart verilir. Başlayan oyuncu 15 kart alır ve ilk turda bir kart atarak başlar.
- Sıra: Her turda desteden ya da yere atılan son karttan birini al, sonra bir kart at.
- Perler: Seri: aynı renk, ardışık en az 3 kart. Grup: aynı değerde, farklı renk 3-4 kart. Joker her kartın yerine geçer.
- Elini açmak: Masaya açacağın perlerin toplamı en az 51 olmalıdır. Bazı masalarda her yeni açanın bir öncekinden yüksek açması gerekir.
- Yerden almak: Yerdeki kartı aldıysan onu aynı turda bir perde kullanmalısın.
- İşlemek ve bitirmek: Elini açtıktan sonra masadaki perlere kart işleyebilirsin. Bütün kartlarını açıp son kartını atan biter.
| Kart | Açma değeri |
|---|---|
| 2-10 | Üzerindeki sayı |
| Vale, Kız, Papaz | 10 |
| As | 11 (A-2-3 serisinde 1) |
Hedefini tuttur
3-5-8
Oynanış
- Dağıtım: Herkese 16 kart verilir. Kalan 4 kart kapalı olarak ortaya konur.
- Hedefler: Dağıtıcı en az 8, solundaki 5, sağındaki 3 el almak zorundadır. Oyunun adı buradan gelir.
- Koz: Dağıtıcı kozu söyler ("kozsuz" yoktur), elinden istediği 4 kartı kapalı atar ve ortadaki 4 kartı alır.
- Başlangıç: Dağıtıcının solundaki oyuncu ilk kartı atar.
- Renge uy: Açılan rengin kartı elinde varsa onu atmak zorundasın. Yoksa istediğin kartı, koz da dahil, atabilirsin.
- Eli almak: En büyük koz, koz yoksa açılan rengin en büyük kartı eli alır.
Sonraki eller: kart alışverişi
Önceki elde hedefinden fazla el alan oyuncu "artıda", eksik kalan "eksikte"dir. Yeni dağıtımdan sonra artıdaki oyuncu, eksikteki oyuncuya her fazla eli için istemediği bir kartı verir. Karşılığında eksikteki oyuncu, aynı renkteki en büyük kartını geri vermek zorundadır. Dağıtıcılık sırayla soldan döner.
Puanlama
| Durum | Puan |
|---|---|
| Hedefinden fazla alınan her el | +1 |
| Hedefinden eksik kalınan her el | −1 |
| Tek elde 12 ya da daha fazla el almak | Oyunu kazanır |
Masa adabı
Her kahvenin kuralı biraz farklıdır
Bu oyunların bölgeden bölgeye, hatta masadan masaya değişen yerel kuralları vardır. Burada en yaygın oynanan hâllerini anlattık. Masaya oturmadan önce kuralları konuşmak, kahvehanenin en eski adabıdır.
Hemen Oyna